عبد الغني الخطيب ( مترجم : اسد الله مبشرى )
242
إعجاز القرآن على مر الأزمان ( قرآن و علم امروز ) ( فارسى )
گفتهاند : آن روز روز رستاخيز است . عدهاى ديگر گفتهاند : بلكه معنايش اينست كه از اطراف آسمانها و زمين نفوذ كنيد از ترس مرگ نفوذ كنيد زيرا مرگ هر جا كه باشيد شما را در مىيابد و فرار شما فايدهاى ندارد . عبد الله بن عبّاس گفته است : اگر ميتوانيد بدانيد كه در آسمانها و زمين چه ميگذرد پس بدانيد جز با قدرت خداوند نميتوانيد آن را بدانيد . يعنى با بينه از طرف خداى جل ثناوه اقطار به معناى اطراف ، و سلطان به معناى بيّنه و دليل و قوت است . قتاده گفته است : مگر با حاكميت خداى تعالى . امام قرطبى پس از اينكه سخنان گذشته را نقل مىكند ميگويد : گفته شده است ، لا تنفذون الآ الى سلطانى » در اينجا ( بسلطان ) به معناى ( الى ) يعنى ( به سوى ) است مانند گفته خداوند « وَ قَدْ أَحْسَنَ بِي » كه بجاى ( بى ) بايد گفت الّى ( به سوى من ) ابوحيان در بحر المحيط ميگويد : گفته شده است اين خطاب خطاب به دنياست به اين معنى است كه اگر ميتوانيد از مرگ بگريزيد . ابن عباس گفته است اگر بتوانيد با ذهن و انديشهتان در آسمانها نفوذ كنيد ، پس علم هر يك از اقطار و هر جهت از جهات آسمانها و زمين را ميدانيد . امام رازى در تفسير خود پس از اينكه وجهههاى مختلف و متعدد مسئله را بيان مىكند ، ( در شق چهارم ) ، مىگويد اين اشاره به بيان توحيد است مثل اينكه خدا گفته باشد : اى غافل ، تو بكمك ذهن خودت نميتوانى از اقطار آسمانها و زمين خارج بشوى پس تو در آنموقع هميشه دليلى از دلائل وحدانيت مىبينى ، گيرم كه تو از اقطار آسمانها و زمين توانستى نفوذ كرد ، پس بدان كه جز با قدرت